YAZI —

Anne olunca öğrendiğim binlerce şey arasında, çocuk kitaplarının sonsuz gücünü ilk sıralarda sayabilirim. Ebeveynlik yolculuğunda hepimizin karşılaştığı klasik sorunları çözerken sağladıkları faydalardan saatlerce bahsedebilirim…

Tabii bir de hepimizin çocuklarımıza öğretmek istediği bazı değerler var. Her anne-babanın öncelikleri değişse de farklılıklara saygı, öz saygı ve empati, “iyi” bir insan olmanın evrensel kıstasları. Sıradan olmaktan çok uzak öyküleriyle insanın içini ısıtan, didaktik olmadan çocuklara bu eşsiz değerleri aşılayan kitapları mercek altına aldık.

 

FARKLILIKLARI SEVMEK

Hayata renk katan farklılıkları sevmek ve onlara saygı duymak, erken yaşlarda öğrenilmesi gereken en önemli değerlerden.

Bal Ayısı Momo/The Bumblebear, Nadia Shireen

Arı Okulu’nun yeni öğrencisi Momo, okulun diğer öğrencilerinden epey farklı. Momo kocaman, uçmayı bilmiyor ve bal yemeyi çok seviyor. Çünkü Momo bir bal arısı değil, bal ayısı! Bu sırrı okulun diğer öğrencilerinden saklamaya çalışsa da, acaba başarılı olabilecek mi? Çocuk edebiyatının mutlaka keşfedilmesi gereken isimlerinden Nadia Shireen’in farklılıklar üzerine yazdığı kitaplardan biri Bal Ayısı Momo. Sevimli çizimlerle renklenen bu sıcacık hikaye Pearson Yayınları tarafından Türkçeye kazandırıldı.

Suyu Sevmeyen Krokodil/The Crocodile Who Didn’t Like Water, Gemma Merino

Krokodil kardeşlerin en sevdiği şey bütün gün suda oynamak ve yüzmek… Margo, Marlon, Mörvin, Marvin, Mörfi suya bayılıyor, ama Arnıld aslında suyu hiç sevmiyor. Kardeşleri suyla oynarken o hep dışarıdan izlemek zorunda kalıyor. Onun en çok sevdiği şey ağaçlara tırmanmak… Gemma Merino’nın bu klasik kitabı her çocuğun kütüphanesinde bulunmalı. Bir de bunu alanlar şunu da aldı: Ağaca Tırmanan İnek…

Çilli Begonya/Freckleface Strawberry, Julianne Moore

Evet, doğru tahmin ettiniz… Çilli Begonya’nın yazarı hepimizin beyazperdeden tanıdığı, ünlü aktris Julianne Moore. Moore, kendi çocukluk deneyimlerinden yola çıkarak kaleme aldığı bu kitapta çilleriyle başı dertte olan ve onlardan kurtulmak için her şeyi yapan bir kız çocuğunu anlatıyor.

Alexander ve Oyuncak Fare/Alexander and the Wind-Up Mouse, Leo Lionni

Fare Alexander çok mutsuz ve yalnız. Çünkü onu gören herkes anında çığlığı basıyor ve kaçıyor. Bir gün Alexander, oyuncak bir fareyle karşılaşıyor. Herkes kurmalı oyuncak fareyi çok seviyor ve onunla oynuyor. Peki, Alexander da oyuncak bir fare olsa, herkes onu sever miydi? Alexander, kurmalı bir fareye dönüşmek için bir sihirin peşine düşüyor. Alexander ve Oyuncak Fare, Türkçeye Elma Yayınları tarafından kazandırıldı.

Penguenler Uçamaz/Penguins Can't Fly, Richard Byrne 

İki yavru kuş; Martı Deniz ve Penguen Derya çok yakın iki arkadaş, her anları beraber geçiyor. Deniz büyüyüp de uçmayı öğrendiğinde Derya yerde yapayalnız kalıyor. Ne kadar denese de uçamadığını fark ediyor. Bir gün martılar, balık ağlarını yaymak için Derya’dan yardım istiyorlar ve bu sayede Derya kendi müthiş yeteneğini keşfediyor: okyanusun derinlerine dalabiliyor! Mikado Yayınları etiketiyle yayınlanan kitap, arkadaşlığın önemini ve farklılıkların güzelliğini anlatıyor.

Elmer, David McKee

Bütün filler gri, ama Elmer rengarenk! Herkesin ona gülmesi canını sıktığından Elmer de kendisini griye boyamaya karar veriyor. Ama sürü bütün neşesini yitiriyor. Kitapları 40 dilde 5 milyonun üzerinde basılan rengarenk fil Elmer, dünyanın dört bir yanındaki çocuklara farklı olmanın aslında ne kadar eğlenceli olabileceğini gösteriyor.

 

ÖZ SAYGI

Zaman zaman altını fazlaca çizdiğimiz öz güven kavramının gölgesinde kalan öz saygı, hayatın zorluklarına karşı güçlü bir zırh niteliğinde.

Nokta/The Dot, Peter H. Reynolds

Vashti, sanat dersinde resim yapmayı beceremediği için çok öfkeli. Öğretmeni onu cesaretlendirse de Vashti inat ediyor ve boş bir kağıdın ortasına öfkeyle bir nokta koyuyor. Öğretmeni küçücük bir noktadan ibaret bu resmi altın bir çerçeve içinde duvara astığında, Vashti daha fazlasını yapmak için ilham buluyor. Altın Kitaplar tarafından Türkçeye kazandırılan, özel bir kitap.

Bir Fikirle Ne Yaparsın?/ What Do You Do With An Idea?, Kobi Yamada

Bir gün, bir çocuğun aklına biraz farklı hatta çılgınca bir fikir gelir, ama o bu fikirle ne yapacağını hiç bilemez. Fikrini kendine mi saklamalı, yoksa başkalarıyla da paylaşmalı mı? O fikrini paylaşamaya karar verir, fakat herkes bu fikri çok beğenmez. Tam vazgeçmek üzereyken şunu anlar: Bu onun fikri ve sadece o bu fikri tam olarak anlayabilir… Öz saygının yanı sıra yaratıcılıkla da ilgili güçlü bir mesaj içeren Bir Fikirle Ne Yaparsın? Nar Yayınları tarafından Türkçeye kazandırıldı.

Zürafalar Dans Edemez/Giraffes Can't Dance, Giles Andreae

Zürafa Gerald’ın en çok istediği şey, diğer hayvanlarla birlikte dans etmek. Ama herkes zürafaların dans edemeyeceği konusunda hemfikir. O ise ne kadar tuhaf görüneceğine hiç aldırmadan kendisini ifade etmekten kaçınmamayı ve içinden geldiği gibi dans etmeyi seçiyor.

Bay Kaplan Yabana Çıkıyor/ Mr. Tiger Goes Wild, Peter Brown

Bay Kaplan’ın yaşadığı şehirde belli kurallara uymak çok önemli. Papyonu, takım elbisesiyle örnek bir vatandaş olan Bay Kaplan, bir gün bu düzenden çok sıkılıyor. Dört ayak üstünde yürümeye başlıyor, kıyafetlerini çıkarıp atıyor ve özüne dönmek için vahşi doğaya koşarak kendisi olmayı öğreniyor.

Morris Micklewhite ve Turuncu Elbise/Morris Micklewhite and the Tangerine Dress, Christine Baldacchino 

Morris, turuncu elbisesini giymeyi çok seviyor ama sınıf arkadaşları onunla alay ediyor. Bir gün astronotçuluk oynarken arkadaşları astronotların elbise giymediğini söyleyerek onu dışlıyor. Morris, okuldan bir günlüğüne uzaklaşsa da kendisini arkadaşlarına kabul ettirmenin bir yolunu bulmaya kararlı. Hem farklılıkların güzelliğine hem de kendine karşı dürüst olmanın önemine değinen sıra dışı kitap, Güldünya Yayınları tarafından Türkçeye kazandırıldı.

 

EMPATİ

Sürekli öneminden bahsettiğimiz, dilimizden düşürmediğimiz ama yetişkin olarak bizim dahi tam manasıyla kavramakta ve uygulamakta zorlandığımız empatinin sırlarını, çocuk kitapları çözüyor.

Bekçi Amos'un Hastalandığı Gün/A Sick Day for Amos McGee, Philip C. Stead

Hayvanat bahçesinin bekçisi Amos McGee, fil, kaplumbağa, penguen, gergedan ve baykuşla her zaman çok yakından ilgileniyor. Amos, bir gün hastalanınca işe gidemiyor. Evde perişan halde yatarken dostlarının sürpriz ziyaretiyle çok mutlu oluyor. Kitabın sıcacık öyküsünü, yazarın eşi Erin E. Stead’in yumuşak ve minimal çizimleri tamamlıyor. 2010’da New York Times tarafından En İyi Resimli Kitap, Publishers Weekly tarafından ise En İyi Çocuk Kitabı seçilen Bekçi Amos’un Hastalandığı Gün, Yapı Kredi Yayınları tarafından yayınlandı.

Cömert Ağaç/Giving Tree, Shel Silverstein

Çocuk kitapları klasiklerinden biri olan, 1964 tarihli Cömert Ağaç, bir ağaç ve küçük bir çocuğun hikayesini anlatıyor. Çocuk her gün ağacın elmalarını topluyor, ona tırmanıyor. Zaman geçiyor, çocuk büyüyor ve elbette istekleri de büyüyor. Ağaç ise onu mutlu etmek için elinden gelen her şeyi yapıyor. Empatiyle birlikte paylaşmayı, fedakarlığı, karşılık beklemeden sevmeyi de anlatan Cömert Ağaç’ın çok katmanlı hikayesinde insanın doğayla ilişkisine ve tüketim alışkanlıklarına dair mesajlar dahi bulmak mümkün.

Üç Soru/The Three Questions, Jon Muth

Jon Muth, Tolstoy’un aynı adlı hikayesini alıyor ve bunu bir çocuk kitabına dönüştürüyor. Genç Nikolay, dağlarda yaşayan bilge Leo’nun üç sorusunun da yanıtını bildiğinden emin: Bir şeyleri yapmak için en doğru zaman ne zamandır?”, “Bizim için önemli kişi kimdir?”, “Yapmamız gereken nedir?” Yaşadıkları bir olay, Leo’nun sorularına kendi kendine yanıt bulmasına öncülük ediyor. Çocuk zihniyle eşsiz sohbetlere kapı açmak için Türkçeye Kuraldışı Yayınları tarafından çevrilen bu kitabı bir an önce edinmek gerek.

Hepi Topu Bir Tekir/They All Saw a Cat, Brendan Wenzel

New York Times Bestseller listesinde yer alan Hepi Topu Bir Tekir, dünyanın en prestijili çocuk edebiyatı ödüllerinden Caldecott Onur Ödülü’nün de sahibi oldu. Bizim kedi bir gün dünyayı boydan boya dolaşmaya karar veriyor. Ama o hepi topu bir kedi, amacına ulaşabilir mi? Wenzel’in tekir kediyi diğer hayvanların gözünden, her sayfada farklı resmettiği kitap, bakış açısının düşünceleri nasıl etkilediğini anlatıyor. Hepi Topu Bir Tekir’i Türkçeye kazandıran yayınevi, Taze Kitap.